Крыцкі Іван Усцінавіч (06.01.1919 – 21.07.1978)

Біяграфія і ваенны шлях

Іван Усцінавіч нарадзіўся ў вёсцы Окана Лепельскага раёна. Перад вайной ён скончыў Зацяклясскую сямігодку, атрымаўшы добрую па тых часах адукацыю. У 1939 годзе быў прызваны ў шэрагі Чырвонай Арміі. Ваенную службу пачаў курсантам 73-га горна-кавалерыйскага палка ў Самаркандзе. З 1940 года — камандзір аддзялення ў гэтым жа палку. Менавіта ў складзе кавалерыі сустрэў першыя дні вайны і прыняў цяжкі бой у ліпені 1941-га. Пасля доўгага лячэння ў шпіталях, з лютага 1942 года і да самай Перамогі, служыў у 364-м асобным кулямётна-артылерыйскім батальёне на пасадзе загадчыка склада харчова-фуражнага забеспячэння.

З награднога ліста ад 7 чэрвеня 1945 года:

«Падчас службы ў 364-м асобным кулямётна-артылерыйскім батальёне сяржант Іван Крыцкі праявіў сябе як смелы і ініцыятыўны камандзір аддзялення боезабеспячэння. Неаднаразова, у самыя цяжкія хвіліны бою і пад шчыльным агнём праціўніка, ён забяспечваў аператыўную дастаўку боепрыпасаў на пярэдні край, натхняючы байцоў асабістым прыкладам мужнасці.

За ўвесь перыяд са снежня 1941 года і да самага канца вайны Іван Усцінавіч не дапусціў ніводнага выпадку зрыву паставак боепрыпасаў, што забяспечыла паспяховае выкананне баявых задач батальёна. За праяўленую адвагу і самаадданасць быў прадстаўлены да дзяржаўнай узнагароды».

Раненне і шпіталь
20 ліпеня 1941 года каля вёскі Агарэвічы Іван Усцінавіч атрымаў цяжкае асколачнае раненне левай паловы грудной клеткі (пранікальнае, з закрытым пнеўматораксам) і скразное раненне мяккіх тканак левага пляча. Лячэнне было доўгім і цяжкім, ускладнілася левабаковай эмпіемай (нагнаеннем).

• Этапы эвакуацыі: ППГ 498 (палявы перасоўны шпіталь), ЭГ 1849, а з 7 кастрычніка 1941 года — ЭГ 2852.
• Выпісаны са шпіталя 13 студзеня 1942 года ў распараджэнне 30-й запасной стралковай брыгады.

Нягледзячы на цяжкі стан здароўя, Іван адмовіўся камісавацца і працягнуў службу. Будучы адукаваным і адказным байцом, ён служыў у тылавой часці, якая забяспечвала фронт боепрыпасамі. Ваенную службу скончыў у званні сержанта на пасадзе загадчыка склада (спецыяліст рэчавых складаў).

Вяртанне і мірнае жыццё
Дарога дадому заняла доўгіх сем гадоў — ад Самарканда да Кенігсберга. Дамоў вярнуўся толькі ў снежні 1945 года, калі родныя ўжо лічылі яго загінуўшым ці прапаўшым без вестак.

Вайна пакінула глыбокі след: Іван страціў бацьку Юстына, таленавітага музыку-скрыпача, якога акупанты сагналі на працы і які загінуў у дарозе. Сам Іван, які да вайны славіўся як выдатны гарманіст, больш ніколі не ўзяў у рукі інструмент — занадта балючай была рана ў душы.

Як адукаванага камуніста, яго прызначылі старшынёй мясцовага калгаса. У 1947 годзе пабраўся шлюбам з Вольгай, пачаў будаваць хату. Вядомы сямейны факт — ліст Сталіну, які дапамог былому франтавіку-інваліду спісаць крэдыт на будаўніцтва, што стала сапраўдным выратаваннем для сям'і.

Узнагароды:

• Ордэн Чырвонай Зоркі (№ 1589662, указ ад 18.01.1947). Узнагарода была ўручана пасля вайны за праяўленую мужнасць і атрыманае цяжкае раненне ў баях з нямецка-фашысцкімі захопнікамі.
• Медаль «За перамогу над Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне 1941–1945 гг.».

Іван Усцінавіч быў выключаны з воінскага ўліку па ўзросце 23 студзеня 1970 года. Памёр у 1978 годзе ад наступстваў цяжкіх франтавых ран.